Reklama
A A A

Judaizm talmudyczny

Po klęsce dwóch powstań przeciw Rzymowi judaizm skupił się wokół Prawa i dzięki temu przetrwał. Prze­stały istnieć stronnictwa saduceuszy, esseńczyków i innych. Tylko faryzeusze się utrzymali. Ich głównym celem stało się ocalenie religii, a ich partia utożsamiła się z całym żydostwem. Ośrodkiem judaizmu po zbu­rzeniu świątyni stało się Jawne. Rabbi Johanan ben Zakkai skupił wokół siebie uczonych, którzy zbierali narodowe tradycje. Kolegium w Jawne ustaliło zbiór, czyli kanon ksiąg Starego Testamentu, dotąd obowią­zujący w judaizmie. Powstały wówczas nowe przekła­dy Biblii na język grecki, gdyż odrzucono Septuagin-tę, przyjętą przez chrześcijaństwo. Powstawały też tłu­maczenia Biblii na język aramejski. Z przekazywanych dotychczas ustnie wyjaśnień Prawa podających zasady postępowania powstał zbiór zwany Miszną (hebr. miszna — „nauka"). Jej spisanie przypisuje się rabbiemu Judzie ha-Nasi (135—217). Za­warte w niej zasady postępowania nazywano halacha. , Miszna dzieli się na sześć „porządków" (hebr. se-dąiim), obejmujących 60 traktatów (masechtot), któ­rych liczba wskutek rozczłonkowania traktatów w tek­stach drukowanych zwiększyła się do 63. Każdy traktat dzieli się na rozdziały (peiakim), a te z kolei na „lek­cje" (misznijot). Miszna napisana została w języku he­brajskim, który różni się od tego, jaki znamy z Biblii. Język jej określa się mianem „język hebrajski Misz-ny". Miszna stała się zaczątkiem Talmudu., W6iq mam Niektórzy uczeni wzbogacali zbierane halachy wła­snymi uzupełnieniami, które nazwano Tosefta. Dzie­łem ich następców jest Gemara (aram. „zakończenie"). Cały zbiór obejmujący Misznę, Toseftę i Gemarę na­zwano Talmudem (nauka). Gemarę spisano w języku aramejskim, w dwóch ośrodkach, palestyńskim i ba­bilońskim. Tak powstały dwa Talmudy — jerozolim­ski i babiloński. Talmud babiloński zawiera dużo ha-gad (hebr. hagada — „opowiadanie"), czyli różnych fantastycznych nieraz opowieści. W Talmudzie jero­zolimskim jest niewiele hagad, a opowieści spisane w Palestynie zebrano w midraszach (hebr. „wyjaśnie­nie") do ksiąg biblijnych, .nsiabui uaiaiw onoiićo siii Talmud jerozolimski zakończono w końcu IV wie­ku, nad Talmudem zaś babilońskim pracowano do VI wieku. Gmina w Babilonii zajęła wówczas przodu­jące miejsce w judaizmie. Toteż ustalony przez nią Talmud stał się podstawowym dziełem wszystkich wyznawców tej religii. Zakończenie prac nad Talmu­dem uważa się za końcowy etap starożytnego judaiz- łWV ,Jeiw2 bfiWu i ywlilbom 9:oinb6<>fix ^sasiadM snk ^Prawo stało się podstawą judaizmu, a Tora naj­większym darem Boga dla jego wybranego ludu. Dla­tego Żyd powinien recytować przynajmniej kilka jej fragmentów nakazujących mu miłować Boga i jego przykazania (Powt. Pr. 6, 4—9). Nauka judaizmu tal-mudycznego dotycząca jednostki potwierdza wolność człowieka, zapłatę w tym życiu i w przyszłym. Judaizm talmudyczny oczekuje Mesjasza, który wybawi swój lud i odbuduje świątynię. Te idee utrwalone w liturgii i rozwinięte przez teologów judaizmu są dziś główny­mi ideami Synagogi. Judaizm rabiniczny stał się syste­mem praw obejmując całą działalność swych wyznaw­ców, całe ich życie nakazami i zakazami. Według tra­dycji żydowskiej jest ich razem 613, w tym 248 na­kazów oraz 365 zakazów. Judaizm nie jest tylko lega­lizmem, ale poświęca też wiele uwagi postawie moral­nej. Wszystko sprowadza do studiowania Tory, zacho­wania przykazań i miłości bliźniego i ostatecznie ujmu­je to za Habakukiem w stwierdzeniu, że „sprawiedliwy żyje przez wiarę". Po ukształtowaniu się judaizmu talmudycznego, od VI do IX wieku, przywódcy gminy babilońskiej rozpowszechnili Talmud we wszystkich gminach ży­dowskich Azji, Europy i Afryki. Nadało to dość jedno­lite oblicze całemu judaizmowi w następnych wiekach.