Reklama
A A A

Ludy rolnicze obszarów leśnych

Do ludów rolniczych obszarów leśnych zaliczamy plemiona Joruba, Bakongo, Aszanti. Ludy te pierwot­nie zamieszkiwały obszary stepowe i wyparte zostały przez wysychający coraz bardziej step na tereny sąsia­dujące z tropikalną puszczą. W związku z tym w wie­rzeniach tych ludów obserwujemy połączenie i prze­mieszanie elementów totemistycznych, charakterys­tycznych dla ludów łowieckich, z elementami mani-stycznymi i kultem roślinnym, typowymi dla ludów zajmujących się uprawą roli. Duchy przodków, według wierzeń ludu Kosi, prze­bywają głęboko pod ziemią i jedynie w czasie uro­czystych świąt wychodzą na powierzchnię ziemi, by pod postacią masek wziąć udział w magiczno-religij-nych obrzędach. Z reguły panujący władca jest potom­kiem ducha założyciela rodu, a zmarli naczelnicy ple­mion zostają wyniesieni do rangi bóstw. Ludy rolniczych obszarów leśnych rozbudowały na dużą skalę panteon swoich bóstw. Poza bóstwami zja­wisk przyrody istnieją bogowie poszczególnych grup społecznych i zawodów. Każdy ród i każda wioska po­siada swojego boga, który sprawuje nad nią opiekę. Włączenie przodków królewskich do panteonu bóstw przyczyniło się do teokratyzacji ustroju społecznego. Król jako potomek bóstwa miał szczególne preroga­tywy do bezwzględnego rządzenia plemieniem. Zna­czenie i kult władcy były podtrzymywane przez war­stwę kapłanów, którzy dla zwiększenia swojej roli sze­roko rozwinęli system obrzędów religijnych. Fatalistyczne elementy znajdujemy w koncepcji du­szy człowieka. Człowiek jest siedliskiem świadomoś­ci, uczuć, pragnień, które giną wraz z jego śmiercią, oraz siły duchowej, która jest nieśmiertelna i wpływa na świadomość i działalność człowieka. Siła duchowa jest przeznaczeniem człowieka, od którego nie jest on w stanie się uwolnić. Wśród innych szczepów rolniczych zamieszkujących obszary leśne rozwinęła się koncepcja trzech rodza­jów duchów: 1. duchy dobre i złe znajdujące się w for­mie duszy w człowieku; 2. duchy przodków; 3. duchy wodne, potrafiące zmienić przeznaczenie człowieka oraz wpływać na rozwój grupy społecznej poprzez wybitne jednostki. W ramach wierzeń rolniczych ludów leśnych two­rzone są tajne organizacje i związki wyznawców, zbli­żone charakterem do grup totemicznych. Cechują je surowe przepisy i dyscyplina organizacyjna połączona ze ślepym posłuszeństwem wobec poleceń naczelników organizacji. Tego rodzaju organizacje zdolne są do wpływania na postępowanie nie tylko zwykłych człon­ków plemienia, ale nawet jego władców. Do charakterystycznych rysów religii afrykańskich należy ich duża tolerancja. Każdy człowiek ma w zasa­dzie możliwość wyboru boga według własnego zapo­trzebowania i charakteru. W religiach afrykańskich nie znajdziemy idei moralnej doskonałości jednostki ludzkiej. Znacznie ważniejsza dla tych ludów jest współpraca i harmonia społeczna. Dlatego nie spotka­my w Afryce obrzędów, modlitw odmawianych indy­widualnie przez poszczególnych wyznawców jakiejś religii. Modlitwa, obrzęd religijny mają charakter spo­łeczny i — wprawdzie czasami pod kierownictwem ka­płanów lub czarowników — bierze w nich udział ko­lektywnie cała społeczność wyznawców. W dobie obecnej, kiedy coraz więcej państw afry­kańskich uzyskuje niepodległość i nawiązuje kontak­ty ze światem zewnętrznym, wpływy religii obcych są bardzo silne. Zmienia się też częściowo podłoże eko­nomiczne ludów afrykańskich wraz z rozwojem hand­lu. Mimo tych wszystkich przemian wierzenia religij­ne najwolniej ulegają jakimkolwiek wpływom i we­dług powszechnych ocen jeszcze około 55 procent Afrykańczyków trwa przy swoich dawnych, rodzi­mych wierzeniach.