Reklama
A A A

Mongolia

Ostatnim wreszcie krajem lamaizmu, o którym wy­padnie nam mówić, będzie Mongolia. Przechodziła ona aż do XII wieku różne koleje losu; w dziedzinie wy­znaniowej panowała tu na ogół duża tolerancyjność, przeważały natomiast rodzime tendencje szamanistycz-ne. Imperium mongolskie, które powstało w XIII wie­ku, zetknęło się z buddyzmem w czasie podbojów i in­teresował się nim zarówno Czingiz-chan, jak i Chubi-laj, którzy pragnęli, być może, rozwiązać problem re­ligii światowej jako spoiwa wiążącego ze sobą rozmai­te ludy zamieszkujące rozległe obszary przez nich pod­bite. Islam i chrześcijaństwo mogły się wydawać zbyt rygorystyczne, natomiast buddyzm, zwłaszcza w swej postaci lamaistycznej, wielce przypominającej szama­nizm i ze swoim liberalnym stosunkiem do innorod-nych pojęć religijnych, jak najbardziej nadawał się do roli religii oficjalnej. W ten sposób buddyzm został uznany przez całą dynastię za religię państwową i zna­lazł też u dynastii poparcie finansowe. Upadek dyna­stii mongolskiej w Chinach w XIV wieku zahamował na jakiś czas postęp lamaizmu. Plemiona mongolskie powróciły do skromnego koczownictwa na obszarach Gobi i trwały przy praktykach szamańskich. Od XVI wieku rozpoczyna się nowy etap konsoli­dacji, który stanowi podstawę historyczną państwo­wości dzisiejszej Mongolii. Pod koniec XVI wieku książę mongolski Ałtan-chan (1507—1582) dla wzmoc­nienia swej politycznej pozycji nawiązuje bliskie sto­sunki z dalaj-lamą w Tybecie. Za jego też czasów część książąt mongolskich przyjmuje lamaizm, który dzięki poparciu jego następcy Lingdan-chana szybko obejmuje Mongolię. Dżungarię i Turkiestan wschod­ni. Aż do przewrotu w Mongolii w 1921 roku, niezależ­nie od burzliwych wypadków politycznych, lamaizm mongolski przechodził szczytowy okres rozwoju. W Ułan Bator i w mieście Dolonnor rezydowali naj- wyżsi dostojnicy lamaizmu, uważani za żywe wciele­nia Buddy i właściwie traktowani jak duchowni przy­wódcy plemion mongolskich. Rewolucja 1921 roku ode­rwała Mongolię Zewnętrzną od Chin, jednocześnie zaś cały przewrót skierowany był przeciw panującej tu władzy, którą reprezentowali głównie duchowni bud­dyjscy. Początkowe antyreligijne nastawienie z cza­sem ustąpiło miejsca tolerancji i do dziś są na tym te­renie — choć nieliczne — świątynie i związani z nimi mnisi, którzy współdziałając z rządem uprawiają tra­dycyjne ceremonie i nauki. Mongolia Wewnętrzna pozostając pod administracją chińską utrzymywała na ogół stały kontakt z Tybe­tem. Stosunek nowego rządu do spraw religijnych na tym terenie nie przybrał charakteru represyjnego, jed­nakże stopniowa modernizacja życia społeczno-gospo­darczego prowadzi do coraz większego zmniejszania terenu wpływów buddyjskich.