Reklama
http://niszcztradzik.pl
rent a car warszawa
A A A

Taoizm

Taoizm reprezentował eskapistyczny stosunek do życia i przemian społecznych zachodzących w Chi­nach. W ciągu ponad dwudziestowiekowej historii pod nazwą taoizmu działały co najmniej trzy ważne kie­runki, znacznie różniące się między sobą: taoizm filozoficzny, najstarszy z kierunków, za­łożony prawdopodobnie przez filozofa Lao-tsy (VI wiek p.n.e.) i rozwijający się głównie w okresie po­przedzającym panowanie dynastii Han (206 rok p.n.e.); taoizm magiczny, który rozwinął się na przeło­mie II i III wieku n.e.; neotaoizm filozoficzny, który przetrwał aż do po­łowy naszego stulecia. Centralnym pojęciem taoizmu filozoficznego jest tao, pojmowane jako powszechna zasada biegu i ładu przy­rody i społeczeństwa. Drugim pojęciem taoizmu, wy­stępującym w głównej księdze kanonu taoistycznego Tao-te-kingu, jest cnota te, rozumiana jako manifesta­cja tao w poszczególnych jednostkach biorących udział w realizacji przemian zachodzących w przyro­dzie. Taoizm filozoficzny jest światopoglądem natura-listycznym i monistycznym, uważa wszelkie przeci­wieństwa za pozorne, wynikające z niezrozumienia praw rządzących przyrodą. Bardzo ważną zasadą po­stępowania ludzkiego jest uległość i wu-wei, czyli nie-działanie, którego symbolem jest woda ulegająca na­potkanym przeszkodom, a jednocześnie drążąca w nich wyrwy. Niedziałanie nie oznaczało kwetyzmu, lecz przeciwnie, aktywne dostosowanie się do praw rządzą­cych przyrodą i wyzbycie się pragnień i żądz sprzecz­nych z tymi prawami. Charakterystyczna dla tej fazy taoizmu jest intelektualno-kontemplacyjna postawa człowieka sprowadzająca stan ataraksji, a przez to po­czucia zdrowia fizycznego i umysłowego. Człowiek w ten sposób nie traci czasu i energii na zabieganie 0 rzeczy nieosiągalne. Genezy poglądów zawartych w taoizmie filozoficznym należy doszukiwać się w ob­serwacjach pewnych regularności i prawidłowości w przyrodzie, w obserwacjach ludzkich sukcesów i nie­powodzeń. Zasady taoizmu filozoficznego były popularne wśród ludu, który miał jedno wyjście wobec sporów i walk wewnętrznych o władzę między starą arystokracją 1 nowymi siłami społecznymi składającymi się z war­stwy rycerzy i urzędników. Tym wyjściem była ucieczka i nieangażowanie się do walki. W zabytkach taoistycznych tego okresu nie ma wzmianek dotyczą­cych wierzeń czy też obrzędów religijnych uznawa­nych przez taoizm, niemniej należy przypuszczać, że taoizm filozoficzny jako filozofia życiowa gminu san­kcjonował tradycyjne wierzenia i obrzędy ludowe. Taoizm religijno-magiczny rozwinął się na przeło­mie II i HI wieku n.e. i stał w jaskrawej sprzeczności z założeniami taoizmu filozoficznego, który w tym okresie uległ już zupełnemu zapomnieniu. Twórcy taoizmu religijnego, w przeciwieństwie do taoistów sprzed kilku wieków, zabiegali o przedłużenie życia oddając się doświadczeniom alchemicznym w celu od­krycia „eliksiru nieśmiertelności". Rozwój alchemii i badania nad leczniczymi właściwościami ziół prze­prowadzane przez taoistów tego kierunku poważnie przyczyniły się do rozwoju medycyny, ziołolecznictwa i chemii w Chinach. W III—IV wieku n.e. powstała zinstytucjonalizowana forma taoizmu religijnego po­siadająca własnego „papieża", hierarchię kościelną, świątynie i kapłanów. Jednocześnie powstał panteon bóstw taoistycznych z wielką triadą (Huang-ti, Ju--huang i Lao-tsy) na czele. Niektóre bóstwa taoistycz­ne zostały zapożyczone z dawnych wierzeń ludowych oraz bohaterów i wzorów cnót konfucjańskich, inne powstały w drodze deifikacji wybitnych mnichów i ka­płanów taoistycznych. Taoiści tego kierunku specjali­zowali się w szczególności we wróżbiarstwie oraz czar­nej i białej magii. Również i ten kierunek taoizmu był bardziej rozpowszechniony na wsi niż w ośrodkach miejskich. Neotaoizm filozoficzny posiadał bardzo synkrety-styczny charakter. Powstał on i rozwinął się również w początkach naszej ery i starał się pogodzić klasycz­ny taoizm filozoficzny z elementami konfucjanizmu oraz naturalistyczną w swych podstawach teorią dwu­pierwiastkowości in-jang. W pewnych okresach histo­rycznych był on nawet wyznawany przez niektórych władców, ale ogólnie rzecz biorąc, nie odegrał poważ­niejszej roli w skali ogólnokrajowej. Poza religiami i wierzeniami rodzimymi na terenie Chin w różnych okresach rozwijały się ze zmiennym powodzeniem religie obcego pochodzenia. Niewątpli­wie największy z nich wpływ na życie duchowe i kul­turalne Chin miał buddyzm, który w odmianie maha-janistycznej został w pierwszych wiekach naszej ery sprowadzony do Chin. Rola buddyzmu w Chinach była tak wielka, że nawet przydawano mu, obok konfucja­nizmu i taoizmu, nazwę jednej z trzech wielkich re­ligii Chin. O rozwoju buddyzmu na terenie Chin jest mowa w rozdziale poświęconym specjalnie tej re­ligii. W niektórych rejonach Chin, zwłaszcza na zacho­dzie, znaczne wpływy uzyskał islam, który przetrwał na tych terenach w szczątkowej formie do naszych czasów. Pewne znaczenie w kształtowaniu życia du­chowego, przede wszystkim mieszkańców miast, miało chrześcijaństwo, które początkowo wprowadzane zo­stało przez misjonarzy jezuickich w XVI wieku w swej odmianie katolickiej, a następnie, po wojnach opiu­mowych, działalność misyjną rozwinęły różne sekty protestanckie. W okresie wpływów krajów kapitali­stycznych na Chiny w Pekinie, Szanghaju i Kantonie zbudowano kilka kościołów katolickich i protestan­ckich. Po 1949 roku znaczenie ich jednak stopniowo malało, a w okresie rewolucji kulturalnej zostały do­szczętnie zniszczone i przekształcone na siedziby szta­bów czerwonogwardyjskich, a następnie przystoso­wane do innych celów (magazyny, szkoły itd.). Dzisiejsze Chiny w zasadzie są krajem ateistycz­nym, chociaż w pewnym sensie, w szczególności na wsi, istnieją jeszcze pozostałości kultu przodków, z którym obecne władze starają się walczyć. Inne for­my wierzeń religijnych zostały już wcześniej zlikwi­dowane, natomiast pozostałe świątynie i klasztory za­chowuje się jako muzea kultury materialnej Chin.